Przyzwyczajanie psa i kota do pielęgnacji jamy ustnej należy zacząć od pierwszych dni wspólnego życia. Codzienne szczotkowanie zębów czworonoga to najbardziej skuteczny sposób kontroli płytki bakteryjnej. Naukę higieny jamy ustnej możemy zacząć od przecierania zębów gazikiem, który może się na początku wydać mniej inwazyjny od szczoteczki do zębów czy specjalnej nakładki na palec. Pasty do zębów dla psów i kotów są strawne i mają różne smaki. Można także wykorzystywać preparaty dodawane do wody pitnej czy do posiłku. Specjalne gryzaki dentystyczne mogą również pomóc, aby nie dopuścic do osadzenia się kamienia nazębnego. Higiena jamy ustnej pupila powinna być sposobem na wspólne spędzanie czasu z czworonogiem, który obydwu stronom kojarzy się jako miły rytuał. Podczas czyszczenia zębów nie szczędzimy pochwał naszym podopiecznym.

Powstawanie kamienia nazębnego jest procesem, który zaczyna się od spożycia posiłku, którego resztki przylegają do zębów. Zawarte w pożywieniu składniki są pożywką dla bakterii, które namnażają się w jamie ustnej i na początkowym etapie tworzą płytkę bakteryjną. Z czasem płytka bakteryjna zostaje wysycona związkami wapnia i fosforu, tworząc kamień nazębny, który można wyłączne usunąć za pomocą zabiegu sanacji jamy ustnej u lekarza weterynarii. Taki zabieg wykonuje się w znieczuleniu ogólnym. W przypadku zębów zmienionych chorobowo może wystąpić konieczność ekstrakcji. Bezpośrednio po zabiegu sanacji należy wdrożyć codzienną higienę jamy ustnej psa i kota. Tylko takie działanie pozwoli nam nie dopuścić do kolejnego zabiegu sanacji jamy ustnej. Standardowo przed każdym zabiegiem w znieczuleniu ogólnym wskazane jest wykonanie badan laboratoryjnych krwi a u zwierząt starszych lub z chorobami kardiologicznymi echa serca.
Nie możemy pozostawić czworonoga z kamieniem nazębnym, gdyż jest on źródłem patogenów, które mają szkodliwy wpływ na cały organizm psa i kota. Szczególnie na szkodliwy wpływ kamienia nazębnego narażone są nerki, wątroba, serce czy stawy pupila. Jama ustna staje się miejscem, z którego bakterie wraz z krwią krążą po całym organizmie czworonoga. Kamień nazębny jest źródłem zakażenia, które osłabia układ odpornościowy i cały organizm psa i kota. Jeśli bakterie, które tworzą kamień nazębne przedostaną się w kierunku korzenia zęba tworzy się ropień. Ropnie zębów trzonowych mogą tworzyć przetoki w okolicy oka sięgające oczodołu. Taka sytuacja grozi operacją okulistyczną a nawet stratą oka.
Statystycznie kamień nazębny dotyczy częściej psów ras małych. Choroby jamy ustnej mogą mieć fatalny wpływ na komfort życia kotów, które mogą przez wiele miesięcy cierpieć w milczeniu aż do dnia kiedy odmówią spożywania posiłków. Najczęściej spotykanym schorzeniem stomatologicznym u kotów jest zapalenie dziąseł.

Młodzieńcze zapalenie dziąseł występuje częściej u kotów syjamskich i maine coon. Po zakończeniu wyrzynania się zębów dziąsła mają skłonność do krwawień i są rozpulchnione. Takie zapalenie wymaga leczenia, a zlekceważone może prowadzić do powikłań.
Plazmocytarne zapalenie dziąseł polega na nadmiernej reakcji organizmu kota na występowanie płytki i kamienia nazębnego. Do objawów należą: ślinotok, niechęć do jedzenia, nieprzyjemny zapach z jamy ustnej. W jamie ustnej występują widoczne zmiany erozyjno-rozrostowe na dziąsłach. Silne wrzodziejące stany zapalne tworzą się na dziąsłach i łukach podniebienno-gardłowych. Ta choroba wiąże się z objawami widocznymi podczas wizyty u lekarza weterynarii takimi jak niechęć do otwierania jamy ustnej czyi tkliwość miejsc zmienionych chorobowo.Należy konieczne sprawdzać stan uzębienia czworonoga podczas każdej wizyty u lekarza weterynarii, minimum dwa razy w roku.